ऐरोली : ऐरोली सेक्टर ४ येथील सार्वजनिक श्री गणेशोत्सव मंडळाच्या ‘ऐरोलीच्या राजा’ची स्थापना सन १९९० मध्ये करण्यात आली. श्री. मधुकर परब, जगदीश पाटील, सूर्यकांत बांगर, हनुमंत घाडीगांवकर, विजय परब, विजय कांबळे, श्री. बबन गावकर तसेच माजी नगरसेविका सौ. माधुरीताई मधुकर परब यांच्यासह विभागातील अनेक गणेशभक्तांनी एकत्र येत या सार्वजनिक गणेशोत्सवाची मुहूर्तमेढ रोवली. जनता मार्केट, सेक्टर ४ येथून सुरू झालेला हा उत्सव आज ऐरोलीतील एक प्रमुख गणेशोत्सव म्हणून ओळखला जातो.
मंडळाने आपल्या आकर्षक, समाजप्रबोधनात्मक आणि सांस्कृतिक देखाव्यांमधून गणेशोत्सवाला सामाजिक संदेशाची जोड दिली. ‘लोकसत्ता गणेश दर्शन स्पर्धे’त संपूर्ण नवी मुंबईत सलग तीन वर्षे प्रथम पारितोषिक मिळवण्याचा मान मंडळाला मिळाला आहे. नवी मुंबई महानगरपालिका तसेच नवी मुंबई पोलीस आयुक्तालयाकडूनही मंडळाचा सन्मान करण्यात आला आहे. मंडळाचे प्रमुख सजावटकार श्री. प्रवीण नार्वेकर यांच्या संकल्पनेतून चलचित्र आणि समाजजागृतीपर देखावे साकारण्यात आले.
वर्षभर सामाजिक उपक्रमांचा जागर
गणेशोत्सवापुरते मर्यादित न राहता मंडळाने वर्षभर विविध समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्याची परंपरा जपली आहे. गुणवंत विद्यार्थ्यांचा सत्कार, गरजू विद्यार्थ्यांना मोफत वह्या-पुस्तकांचे वाटप, ज्येष्ठ नागरिकांचा सन्मान, आरोग्य तपासणी शिबिरे, वृक्षारोपण, स्वच्छता अभियान, रक्तदान शिबिर, गरजू कुटुंबांना मदत आणि विविध जनजागृतीपर कार्यक्रम सातत्याने आयोजित केले जातात.
दहीहंडी उत्सवाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक संस्कृती आणि सामाजिक एकोपा जपण्याचा प्रयत्न मंडळाकडून केला जातो.
काही वर्षांनंतर उत्सवाचा विस्तार झाल्यानंतर सुशीला देशमुख विद्यालयाच्या मैदानावरही श्री गणेशोत्सव मोठ्या स्वरूपात साजरा करण्यात आला. याच सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाच्या माध्यमातून वरदविनायक गणेश मंदिराची स्थापना करण्यात आली. आज या मंदिराच्या परिसरात वर्षभर धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम सुरू असतात.
‘एक सेक्टर–एक गणपती’ची संकल्पना
पूर्वी सेक्टर ४ मधील विविध असोसिएशन आपल्या-आपल्या विभागापुरता गणेशोत्सव साजरा करीत असत. मात्र मंडळाने लोकजागृती करत ‘एक सेक्टर–एक गणपती’ ही संकल्पना पुढे आणली. विविध असोसिएशनच्या पदाधिकाऱ्यांना ही संकल्पना पटवून देत संपूर्ण सेक्टर ४ मधील नागरिकांना ‘ऐरोलीच्या राजा’च्या उत्सवाशी जोडण्यात आले.
आज सेक्टरमधील विविध विभागांना श्रींच्या आरतीसाठी स्वतंत्र दिवस दिला जातो. त्यामुळे सर्व विभागांतील नागरिकांना उत्सवात सहभागी होण्याची संधी मिळते आणि सामाजिक एकोपा अधिक दृढ होत आहे.
२५ वर्षांनंतर युवा पिढीकडे उत्सवाची धुरा
मंडळाच्या जुन्या कार्यकारिणीने सुमारे २५ वर्षांनंतर उत्सवाची जबाबदारी नव्या युवा पिढीकडे सोपविली. त्यानंतर अध्यक्ष निलेश हांडे, सचिव रवि होसमनी आणि खजिनदार महेश गांजाळे यांच्या नेतृत्वाखाली नव्या कार्यकारिणीने सर्व युवा कार्यकर्त्यांना सोबत घेत उत्सवाला नवी ऊर्जा दिली.
पूर्वी ‘ऐरोलीच्या राजा’च्या आगमनासाठी केवळ एका बेंजो पथकाची साथ असायची. आज मात्र राजाच्या आगमन सोहळ्यासाठी ढोल पथक आणि बेंजो पथक स्वतःहून, कोणतेही मानधन न घेता सलामी देण्यासाठी सहभागी होतात. त्यामुळे आगमन सोहळ्याची भव्यता आणि उत्साह दिवसेंदिवस वाढत आहे.
भक्ती, सामाजिक बांधिलकी आणि सुरक्षिततेला प्राधान्य
मंडळाचा उद्देश केवळ मोठी सजावट किंवा मोठा खर्च करणे हा नसून भक्ती, सामाजिक बांधिलकी, शिस्त, सुरक्षितता आणि पर्यावरण संवर्धन यांना प्राधान्य देणे हा आहे.
मंडळाकडून उत्सवाचे नियोजन शिस्तबद्ध आणि पारदर्शक पद्धतीने केले जाते. देणग्या व खर्चाचा पारदर्शक हिशोब ठेवण्यासोबतच सर्व आवश्यक परवानग्या आणि नियमांचे पालन केले जाते.
मंडपाची सजावट करताना प्लास्टिक व थर्माकोलचा कमीत कमी वापर करून पुनर्वापर करता येणाऱ्या साहित्याला प्राधान्य दिले जाते. आकर्षक मात्र अनावश्यक खर्च टाळणारी सजावट करण्यावर भर दिला जातो.
दर्शनासाठी शिस्तबद्ध रांगेची व्यवस्था, ज्येष्ठ नागरिक, महिला, दिव्यांग आणि लहान मुलांसाठी विशेष सुविधा तसेच पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था केली जाते.
सुरक्षिततेसोबत पर्यावरणाचीही काळजी
उत्सव काळात अग्निशमन यंत्रणा, प्रथमोपचार पेटी, गर्दी नियंत्रण आणि महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी स्वयंसेवकांची विशेष व्यवस्था केली जाते.
ध्वनीप्रदूषण टाळण्यासाठी नियमांनुसार ध्वनिक्षेपकाचा वापर केला जातो. अनावश्यक मोठ्या आवाजाऐवजी भक्तिगीते, आरती आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांना प्राधान्य दिले जाते.
मंडप परिसरात कचरापेट्या ठेवून ओला आणि सुका कचरा स्वतंत्रपणे संकलित केला जातो. विसर्जनानंतर परिसराची स्वच्छता राखण्यावरही विशेष भर दिला जातो.
कला, संस्कृती आणि विद्यार्थ्यांना व्यासपीठ
मुलांसाठी चित्रकला, वक्तृत्व, निबंध तसेच संस्कृत व मराठी श्लोक स्पर्धांचे आयोजन केले जाते. पारंपरिक कला आणि संस्कृतीला प्रोत्साहन देणारे विविध कार्यक्रम आयोजित केले जातात. स्थानिक गुणवंत कलाकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जाते.
व्यसनमुक्ती, सामाजिक जनजागृती, आरोग्य, शिक्षण आणि पर्यावरण या विषयांवरही विविध उपक्रम राबविले जातात.
भव्य वरदविनायक मंदिर उभारण्याचा संकल्प
बाप्पाच्या आशीर्वादाने सार्वजनिक श्री गणेशोत्सव मंडळ आणि वरदविनायक गणेश मंदिर अधिक भव्य स्वरूपात विकसित करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. विभागातील नागरिकांना भजन, कीर्तन आणि धार्मिक-सांस्कृतिक कार्यक्रमांसाठी पुरेशी जागा उपलब्ध व्हावी आणि संपूर्ण परिसर वर्षभर भक्तिमय वातावरणाने न्हाऊन निघावा, हा यामागील उद्देश आहे.
या सर्व उपक्रमांच्या नियोजनात मोहम्मद भाई, राहुल पार्टे, गणेश नेहरकर, मधुरा समीर साळवी, शिवा भाई आणि शैलेश परब यांच्यासह मंडळाचे पदाधिकारी, कार्यकर्ते आणि युवा पिढी सक्रियपणे योगदान देत आहेत.
१९९० मध्ये जनता मार्केटपासून सुरू झालेली ‘ऐरोलीच्या राजा’ची ही भक्तीची वाटचाल आज सामाजिक बांधिलकी, पर्यावरणपूरक उत्सव, शिस्तबद्ध नियोजन आणि युवा सहभागाच्या माध्यमातून अधिक व्यापक होत आहे. ‘भक्तीबरोबर समाजसेवा’ हा संदेश देत मंडळाने ऐरोलीच्या सार्वजनिक गणेशोत्सवाची एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
