नवी मुंबई(ओमकार धुळप) : हिंदू नववर्षाची सुरुवात मानला जाणारा गुढीपाडवा हा सण महाराष्ट्रात मोठ्या उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा केला जातो. गुढी म्हणजे विजयाचे प्रतीक मानली जाते. या दिवशी घराघरांत गुढी उभारून नववर्षाचे स्वागत केले जाते.
२०२६ मध्ये गुढीपाडवा गुरुवार, १९ मार्च रोजी साजरा केला जाणार आहे. हा दिवस मराठी नववर्षाची सुरुवात मानला जातो आणि हिंदू पंचांगानुसार अत्यंत शुभ दिवसांपैकी एक मानला जातो.
धार्मिक मान्यतेनुसार गुढीपाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असल्याने या दिवशी नवीन कामांची सुरुवात करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
गुढीपाडव्याची तिथी व तारीख
हिंदू पंचांगानुसार गुढीपाडवा हा चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या प्रतिपदा तिथीला साजरा केला जातो.
प्रतिपदा तिथी सुरू : १९ मार्च २०२६ – सकाळी ०६:५५
प्रतिपदा तिथी समाप्त : २० मार्च २०२६ – पहाटे ०४:५०
उदय तिथीच्या नियमानुसार १९ मार्च २०२६ रोजीच गुढीपाडवा साजरा केला जाईल.
गुढी उभारण्याचा शुभ मुहूर्त
गुढीपाडव्याच्या दिवशी गुढी उभारण्यासाठी सकाळचा शुभ काळ पुढीलप्रमाणे आहे :
शुभ मुहूर्त : सकाळी ०६:४४ ते ०८:१४
याशिवाय या दिवशी एक विशेष शुभ वेळ देखील आहे.
अमृत मुहूर्त : दुपारी ०२:१७ ते ०३:४९
गुढीपाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी असल्याने जर दिलेल्या वेळेत पूजा करणे शक्य झाले नाही, तरी संपूर्ण दिवसात कोणत्याही वेळी गुढीची पूजा करता येते, असे धर्मशास्त्रात सांगितले जाते.
गुढी उतरवण्याचा शुभ मुहूर्त
गुढी संध्याकाळी खाली उतरवण्याची शुभ वेळ पुढीलप्रमाणे आहे :
संध्याकाळी : ०५:१८ ते ०६:४९
गुढीपाडव्याचे धार्मिक व सांस्कृतिक महत्त्व
महाराष्ट्रात गुढीपाडव्याचा सण विशेष उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी पहाटे लवकर उठून स्नान केल्यानंतर घरासमोर गुढी उभारली जाते. बांबूच्या काठीवर रेशमी कापड बांधून त्यावर तांब्याचा किंवा चांदीचा लोटा उलटा ठेवला जातो. त्यासोबत आंब्याची पाने, फुलांचे हार, साखरेचे तोरण आणि कडुलिंबाची पाने लावून गुढी सजवली जाते.
धार्मिक श्रद्धेनुसार गुढी ही विजय, समृद्धी आणि मंगलकार्याचे प्रतीक मानली जाते. घरासमोर उभारलेली गुढी नकारात्मक शक्तींना दूर ठेवते आणि घरात सुख-समृद्धी येते, अशी श्रद्धा आहे.
महाराष्ट्रातील शोभायात्रा आणि उत्सव
गुढीपाडव्याच्या निमित्ताने महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये भव्य शोभायात्रा काढल्या जातात. विशेषतः मुंबई, पुणे, ठाणे आणि नाशिक येथे पारंपरिक वेशभूषेत तरुण-तरुणी मोठ्या संख्येने या मिरवणुकांमध्ये सहभागी होतात. ढोल-ताशे, लेझीम, पारंपरिक नृत्य आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमुळे या उत्सवाला अधिक रंगत येते.
गुढीपाडवा हा सण केवळ धार्मिक नसून मराठी संस्कृती, परंपरा आणि नव्या वर्षाच्या स्वागताचा उत्सव म्हणून ओळखला जातो.
