कराड(विजया माने) : ग्रामीण महाराष्ट्रात विकासाचे अनेक आदर्श गावे दिसतात; परंतु काही गावे अशी असतात, की ती केवळ योजना पूर्ण करून थांबत नाहीत. तर स्वतःचा मार्ग स्वतः तयार करतात. कराड तालुक्यातील वहागांव असेच एक गाव. स्व. आर.आर. पाटील स्मार्ट ग्रामपंचायत स्पर्धेत तालुक्यात प्रथम क्रमांक आणि संत गाडगेबाबा ग्रामस्वच्छता अभियानात प्रथम स्थान मिळवण्यामागे आर्थिक रकमेपेक्षा महत्त्वाचे आहे ते या गावाने साधलेले व्यवस्थापन, शिस्त आणि सामुदायिक जबाबदारीचे भक्कम दर्शन.
गावाचा हा प्रवास केवळ पुरस्काराच्या पायऱ्या चढण्यापुरता मर्यादित नाही. हे यश त्याहूनही व्यापक आहे—कारण त्यामागे एक सजग आणि सक्षम ग्रामव्यवस्था उभी आहे. आदर्श सरपंच संग्राम बाबा पवार, विद्यमान सरपंच, उपसरपंच, सर्व सदस्य आणि ग्रामपंचायत अधिकारी यांनी दाखवलेली शिस्तबद्ध कारभारशैली, आणि त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे ग्रामस्थांचा सक्रिय, निःस्वार्थ आणि सातत्यपूर्ण लोकसहभाग—या चारही घटकांनी एकत्रितपणे गावात परिवर्तनाची पायाभरणी केली.
आजकाल प्रशासन आणि गावकऱ्यांच्या संवादात दरी निर्माण होते, परंतु वहागांवने या दरीवर पूल बांधला. गावात राबवलेल्या उपक्रमांची रचना ही केवळ आदेश किंवा नुसत्या सूचना याद्वारे नव्हती; ती होती ग्रामसभेतील चर्चांमधून, नागरिकांच्या सक्रिय सहभागातून आणि सातत्याने केलेल्या अभ्यासपूर्ण कामातून तयार झालेली.
स्वच्छता अभियानात कचरा व्यवस्थापन, रस्त्यांची निगा, सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता किंवा डिजिटल सेवांची अंमलबजावणी—हे सर्व कामे एकत्र नांदली कारण गावात ‘गाव माझा—जबाबदारी माझी’ ही भावना रुजली.
आज एकूण दहा लाख साठ हजारांची अनुदानरक्कम खात्यावर जमा झाली आहे. परंतु या रकमेपेक्षा मौल्यवान आहे तो गावाने कमावलेला आत्मविश्वास. या निधीचा पुढील नियोजनबद्ध, पारदर्शक आणि सर्वसमावेशक वापर हे गावासमोरील पुढील आव्हान असेल—आणि आतापर्यंत दाखवलेल्या कामगिरीवरून हे आव्हान वहागांव समर्थपणे पेलणार यात शंका नाही.
संग्राम बाबा पवार यांचे नेतृत्व, ग्रामपंचायतचे ध्येयवादी आचरण, सदस्यांची बांधिलकी, अधिकाऱ्यांची तत्परता आणि ग्रामस्थांचा लोकसहभाग—ही सर्वच मंडळी यशाची मुख्य भागीदार आहेत. हे कौतुक व्यक्तींचे नसून संपूर्ण गावाच्या विकासमनस्कतेचे आहे.
वहागांवचे हे यश ग्रामीण महाराष्ट्रासाठी प्रेरणादायी आहे.कारण येथे विकास हा आदेशाने नव्हे, तर जाणीव, अभ्यास, आणि एकात्मतेने साधला गेला आहे.
अशाच मूल्यांवर आधारित गावांची शृंखला निर्माण झाली, तर महाराष्ट्रातील ग्रामीण प्रगती अधिक समतोल, सुदृढ आणि सर्वसमावेशक होईल.
